مجتبى ملكى اصفهانى
308
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
- و اما شروط حصول علم از خبر متواتر : 1 - شنونده عالم به مضمون خبر نباشد ، و الّا تحصيل حاصل مىشود . 2 - شنونده مضمون خبر را از روى شبهه يا تقليد منتفى نداند . به عبارت ديگر : شنونده خالى الذهن باشد . - متواتر لفظى و متواتر معنوى و متواتر اجمالى : در تقسيم ديگر ، خبر متواتر به سه قسم لفظى ، معنوى و اجمالى تقسيم مىشود . 1 - متواتر لفظى : هرگاه خبر مخبرين با يك لفظ باشد . به عبارت ديگر : هرگاه الفاظ خبر مخبرين متحد باشد ، متواتر را لفظى گويند . مانند حديث : « انّما الاعمال بالنيّات » : « 1 » 2 - متواتر معنوى : هرگاه الفاظ مخبرين مختلف باشد ، ولى همگى بر يك معناى مشترك دلالت كنند ؛ يا به دلالت تضمنى ، يا به دلالت التزامى و به خاطر كثرت اخبار ، علم به آن قدر مشترك حاصل شود مانند اخبار فراوانى كه در مورد جنگهاى صدر اسلام و شجاعتهاى حضرت على عليه السّلام با عبارتهاى مختلف و توسط افراد زيادى نقل شده است كه همگى حاكى از يك مطلب هستند و آنهم شجاعت حضرت على عليه السّلام . 3 - متواتر اجمالى : هرگاه اخبار فراوانى در يك موضوع وارد شود ، ولى برخى دايره آن موضوع را توسعه و برخى تضييق كنند ، ولى بين همهى آنها قدر
--> ( 1 ) غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 11 .